الاختلاف فى المصاديق و المحققات كاختلافها بحسب الحالات فى شرعنا كما لا يخفى . به‌طور كلّى ما پنج دسته الفاظ و عناوين داريم : 1 . اعيان خارجيه ؛ از قبيل : ميته ، دم ، لحم ، منى ، بول و . . . . 2 . عناوين اعتباريه ؛ از قبيل : ملكيت ، رقيت ، حريت ، زوجيت و . . . 3 . عناوينى كه از افعال اختياريه‌اند و از معاملات هستند ؛ از قبيل : نكاح ، بيع ، اجاره . 4 . عناوينى كه از معاملات بالمعنى الاعم‌اند ؛ از قبيل : عدالت ، فسق ، خلع ، مبارات . 5 . عناوينى كه اسم براى عبادات هستند ؛ از قبيل : صلوة ، صوم ، حج و . . . . موارد 1 و 2 و 3 جاى بحث ندارد و حتماً از آنها در لسان كتاب و سنت همان معانى لغوى و عرفى اراده شده است . انما الكلام در بخش 4 و 5 مىباشد . در رابطه با اينها هم دو مبنا وجود دارد : الف ) معانى اين الفاظ يك سلسله معانى جديد و مستحدثى بوده و از مخترعات شارع مقدس اسلام است . مباحثى كه تا به حال داشتيم بر اين مبنا بود و نظر ما اين بود كه وضعِ تعيينى استعمالى دارند . ب ) معانى اين الفاظ جديد و تازه نيستند بلكه يك سلسله معانى قديمه بوده و از گذشته‌هاى دور در اديان و شرايع پيشين و امت‌هاى سلف وجود داشته است و پيامبر صلى الله عليه و آله و سلم هم آنها را در همان معانى به‌كار برده است . آيات فراوانى گواه اين مطلب هستند ، كه چند آيه براى نمونه ذكر مىشود : 1 . كتب عليكم الصيام كما كتب على الذين من قبلكم . « 1 » از اين آيه فهميده مىشود كه روزه مخصوص امت اسلام نيست بلكه در امت‌هاى قبلى هم بوده است ؛ پس روزه يك عبادت تازه و يك معناى جديدى نيست ؛ بلكه داراى پيشينه است . 2 . و اذّن فى الناس بالحج . . . . « 2 » از اين آيه هم فهميده مىشود كه حج از مخترعات اسلام نيست بلكه در زمان ابراهيم هم بوده و قديم است . 3 . و أوصانى بالصلوة و الزكاة ما دمت حياً . « 3 » باز هم از اين آيه دانسته مىشود كه صلوة و زكات هم ، در شريعت جناب عيسى عليه السلام بوده و مخصوص اسلام نيست . ردى بر اين شاهد : جناب محمد فرزند مرحوم آخوند رحمه الله در حاشيه به استشهاد پدر اعتراض كرده و فرموده است : اصل اين عبادات قبل از اسلام هم بوده است ؛ اما انبياء سلف نوعاً عرب زبان نبودند و به لغت عبرانى يا سريانى سخن مىگفتند . ابراهيم كه عرب زبان نبوده ، نوح ، عيسى ، موسى ،

--> ( 1 ) . سورهء بقره ، آيهء 183 . ( 2 ) . سورهء حج ، آيهء 27 . ( 3 ) . سورهء مريم ، آيهء 31 .